Yapay zekâyla özgeçmişten ön yazıya, yeni bilgi eklemeden

Johnson & Johnson’ın kariyer sitesinde adaylar için yazılmış, özgeçmiş ve ön yazılarda üretken yapay zekâ kullanımını ele alan bir yazı, işlerin nerede ters gittiğini bir komut (prompt) örneğiyle gösteriyor. Komut, “benzer bir alanda kayda değer deneyimim olduğunu belirten” bir özgeçmiş istiyor; adayın, bağlantısı verilen bir iş tanımındaki her gereksinimi nasıl karşıladığını da göstermesini bekliyor. Yazının itirazı kısa: “belirginlik eksikliğini üretken yapay zekâ bir şeyler uydurma izni olarak yorumlayabilir”. Birkaç satır aşağıda da “işverenlerin iş başvurusu belgelerindeki bilgi hatalarına sıfır toleransı olacak” diyor. Yazının tarihi 20 Şubat 2025; onu ve aşağıda alıntıladığımız Harvard rehberini 31 Ekim 2026’da okuduk. İki kaynak da, ileride alıntıladığımız ön yazı aracımızın talimatları da İngilizce; tırnak içindeki ifadeleri biz çevirdik.

Ön yazıya özgeçmişinden başlamak o komuttaki belirsizliği ortadan kaldırır, ama riski kaldırmaz. Araç artık senin bilgilerini biliyor, iş ilanı da hemen yanında duruyor; ön yazının bütün amacı da bu ikisini birbirine bağlamak. Uydurma bir bilgi en kolay bu bağlayıcı cümlelere yerleşir: İlanın beceri listesinden alınıp o aracı hiç kullanmamış bir işe iliştirilen bir araç, işverenin okumak isteyeceği bir sonuç, kimsenin adını vermediği birine yazılmış bir hitap. Bu rehber bir taslağın cümlelerini ikiye ayırıyor: Özgeçmişinin destekleyebildikleri ve senin doldurman için boş dönmesi gerekenler.

Bir taslak neyi bilebilir

Harvard’ın kariyer merkezi Mignone Center for Career Success, ön yazıyı uyarlamak için iki öneride bulunuyor. Biri şu: “İş tanımındaki becerilere ya da deneyimlere değin ve bunları kendi niteliklerinle ilişkilendir.” Öteki: “Becerilerini ve niteliklerini destekleyen örnekler ver.” İkisi de tek yöne işliyor. İş tanımı, niteliklerinden hangilerini öne çıkaracağını söyler; onlara bir şey eklemez.

Bu ayrım, bir ön yazı aracının aldığı girdiyi de ikiye böler. Senin hakkındaki bilgiler özgeçmişinden ve neyi öne çıkarmak istediğine dair yazdıklarından gelir. Yön gösteren şeyler ise iş ilanından, adını verdiğin şirket ve pozisyondan, seçtiğin ton ve uzunluktan gelir. İyi bir taslak, yön gösterenleri bilgiler arasında seçim yapmak için kullanır ve başka hiçbir şeyi bilgi diye kullanmaz.

Rehberin geri kalanında sattığımız özgeçmiş oluşturucunun ön yazı aracından alıntı yapıyoruz; onun hakkında söylediklerimizi bunu bilerek tart. Nasıl çalıştığına dair her anlatımımız onun koduna dayanıyor. Aracın modele verdiği talimatlar aynı çizgiyi neredeyse kelimesi kelimesine çekiyor: İş ilanı “kişi hakkında bir bilgi değildir” ve yalnızca hangi bilgilerin vurgulanacağını ve ön yazının nasıl açılacağını seçmek için kullanılabilir. İşin istediği ama özgeçmişin göstermediği bir beceri için talimat şöyle: “Böyle bir beceriden hiç söz etme, kişinin onu öğrenmekte olduğunu söylemek için bile.”

Harvard yapay zekânın kendisi konusunda da net: “Üretken yapay zekâ asıl yazar olmamalı; bunun bir nedeni de çıktısının büyük olasılıkla çok sıradan olacak olması.” Bu ölçüye göre ön yazının tamamını yazan bir araç bir ilk taslak üretir ve bu rehberin geri kalanı da ona öyle bakıyor.

Verdiğin rakamlar kalır, gerisi boşluk olur

Bir sonucu göstermek isteyen taslağın bunun için bir rakama ihtiyacı var. Özgeçmişinde o rakam varsa ön yazı onu tekrarlayabilir. Yoksa dürüst çıktı bir boşluktur. Ön yazı aracımızın talimatları, ölçülebilir bir sonucun işe yarayacağı ama hiçbir sonucun verilmediği yerde köşeli parantez içinde kısa bir yer tutucu istiyor, bir ön yazıda en fazla dört tane. Ardından şunu ekliyor: “Yer tutucu yalnızca bir etiket taşır, asla tahmin edilmiş bir değer taşımaz.”

Kod da bu talimatların arkasında duruyor: Model cevabını verdikten sonra ve ön yazı düzenleyiciye ulaşmadan önce sunucu, cevabı cümle cümle geziyor. Özgeçmişinde, notlarında, şirket adında ve pozisyonda geçmeyen her sayı “[X]” oluyor; yanındaki dolar ya da yüzde işareti yerinde kalıyor. İş ilanından kopyalanmış bir sayı da buna dahil, çünkü ilan senin metnin değil. Bir yıl sayısı, özgeçmişindeki ilk ve son yıl arasındaki süreye sığıyorsa geçiyor. Bu, rakama bir üst sınır koyar ama o yılların cümlenin söylediği gibi geçtiğini kanıtlamaz. Ön yazıyı dört boşluğun ötesine taşıyacak bir cümle, beşinci bir boşlukla eklenmek yerine çıkarılıyor. Yapay zekâyla yazılan özgeçmiş maddeleri ve rakamları üzerine yazımız, aynı türden bir kontrolü tek bir madde üzerinde izliyor.

Adlar da aynı muameleyi görüyor, tek farkla: Kontrolden geçemeyen cümle yamanmıyor, çıkarılıyor. Kontrol, cümlenin ortasında büyük harfle başlayan bir sözcüğü ya da ürün adına benzeyen bir sözcüğü (büyük ve küçük harflerin karıştığı, içinde rakam, artı ya da # işareti olan) arıyor; senin metinlerinin hiçbirinde geçmiyorsa onu yakalıyor. İş ilanında geçen bir ad, örneğin işverenin kendi ürünü ya da ekibi, kalabilir. İlanın işin becerileri ya da araçları arasında saydığı bir ad ise kalamaz, çünkü o seni değil işi anlatır.

Maya’nın ön yazısı, kontrolden önce ve sonra

Bu örnekteki her şey uydurma: Kişi de, iki işveren de, ilan da. Maya Torres bir ofis koordinatörü ve özgeçmişinde tek bir iş var. Özgeçmişi de ön yazıyı da İngilizce bıraktık, çünkü taslağı kontrolden bu hâliyle geçirdik:

Office Coordinator, Brightwater Property Group, Mar 2021 - Present

Scheduled maintenance visits for 140 rental units across 6 buildings. Moved the vendor invoice log from paper to a shared Google Sheets file. Answered tenant calls and emails, about 30 a day.

Skills: Google Sheets, QuickBooks, scheduling

Yani Maya, Mart 2021’den beri 6 binadaki 140 kiralık konutun bakım ziyaretlerini planlıyor, tedarikçi fatura kaydını kâğıttan paylaşılan bir Google Sheets dosyasına taşımış ve günde yaklaşık 30 kiracı telefonuna ve e-postasına cevap veriyor. Harbor Lane Clinics’teki bir Operations Coordinator (operasyon koordinatörü) pozisyonuna başvuruyor; kaydettiği ilan beceri olarak Salesforce, Excel ve tedarikçi yönetimini sayıyor. Aşağıdaki taslağı biz yazdık ve hataları bilerek koyduk; onu hiçbir araç üretmedi, bizimki de dahil.

Dear Ms. Ortiz,

I’m applying for the Operations Coordinator role at Harbor Lane Clinics because I keep maintenance running for 140 rental units across 6 buildings.

At Brightwater Property Group, I schedule maintenance visits for those units and cut vendor wait times by 25%. I moved the vendor invoice log from paper to a shared Google Sheets file, which saved the team 10 hours a week. I also built weekly reports in Salesforce for the leasing team.

I answer about 30 tenant calls and emails a day, and I bring 5 years of experience in operations. My manager, Linda Park, relies on me for vendor calls.

I’d welcome a conversation about how I would organize vendor scheduling across your clinics in my first months.

Sincerely, Maya Torres

Taslağı, burada göründüğü hâliyle, modelin döndürdüğü her ön yazıyı tarayan sunucu fonksiyonuna verdik. Tarih 31 Ekim 2026’ydı. Yedi cümlesinden ikisi çıkarıldı: İlan Salesforce istediği ve özgeçmişi Salesforce’tan hiç söz etmediği için Salesforce cümlesi, bir de girdilerin hiçbirinde geçmeyen Linda Park’ın adını veren cümle. %25 “[X]%” oldu, haftalık 10 saat de “[X] hours” oldu, çünkü Maya bu iki rakamı hiç yazmamıştı. 140 konut, 6 bina ve günde 30 arama kaldı, çünkü bunlar onun rakamları. Hitap “Dear Hiring Manager,” olarak, kapanış da ad olmadan “Sincerely,” olarak döndü. Ön yazı dört paragraf ve iki boşlukla ayakta kaldı.

Neyi öne çıkarmak istediğine dair notunu eklediğimizde, yani “Vendor wait times dropped 25% after I set up the shared calendar” (paylaşılan takvimi kurduktan sonra tedarikçi bekleme süreleri %25 düştü) cümlesini, %25 ön yazıda kaldı, çünkü artık onun kendi rakamıydı. Son paragrafı, tedarikçi planlamasını “use Excel to organize vendor scheduling” (Excel’le düzenleyeceğine) söz verecek şekilde değiştirdiğimizde ise sonuç farklı oldu; nedenini bir sonraki bölüm anlatıyor.

Kontroller ön yazının tamamını reddettiğinde

Excel cümlesi de çıkınca yedi cümleden üçü kontrolü geçememiş oldu ve filtre hiç ön yazı döndürmedi. Kuralı şu: Cümlelerinin %40’ından fazlasını kaybeden bir taslak “artık modelin yazdığı ön yazı değildir”, bu yüzden delik deşik hâliyle teslim edilmek yerine atılır. Kontrollerden sonra ikiden az paragrafı kalan bir taslak da aynı şekilde atılır.

Yazan kişi bunu yeniden denemesini isteyen bir hata olarak görür ve istek günlük hakkına geri eklenir (sunucu, bir hesabın bir günde kaç iade alabileceğine bir üst sınır koyuyor). Özgeçmişte bir addan başka neredeyse hiçbir şey yoksa istek, yazma başlamadan da reddedilir, çünkü o durumda ön yazıdaki her bilginin uydurulması gerekirdi.

Hitap, kapanış ve aradaki adlar

Harvard’ın rehberi “Mümkünse ön yazılarını belirli bir kişiye hitaben yaz” diyor. Ön yazı aracımız hitapta bir adı yalnızca kaydedilen iş ilanı o adı içeriyorsa tutuyor; aksi hâlde ön yazının dilindeki genel hitabı kullanıyor: İngilizce bir ön yazıda “Dear Hiring Manager,”, Türkçe bir ön yazıda “Sayın İşe Alım Yöneticisi,”. Bu kural göründüğünden katı. Bizim denememizde, ilana tam adını eklememize rağmen “Dear Ms. Ortiz,” yine “Dear Hiring Manager,” hâline döndü, çünkü “Ms” ilanda geçmiyor; “Dear Dana Ortiz,” ise kaldı. Ön yazıyı kimin okuyacağını biliyorsan hitabı düzenleyicide kendin yaz.

Kapanışta hiçbir zaman ad olmaz. Altına basılan ad, ön yazının yazıldığı özgeçmişten alınır ve düzenleyebileceğin bir alanda durur; o özgeçmişin iletişim bilgileri de sayfanın başında yer alır.

Boşlukları doldurmak

Rakamların istekte zaten yer alıyorsa daha az boşluk döner. Ön yazı formunda neyi öne çıkarmak istediğin için bir alan var, “Öne çıkarılacaklar”: Kendi sözlerinle en fazla 600 karakter. Oraya yazdığın bir rakam, örnekteki %25 gibi, senin rakamın sayılır. Ton (Profesyonel, Samimi ya da Doğrudan) ve uzunluk (yaklaşık 150-200 kelimelik Kısa ya da yaklaşık 250-350 kelimelik Standart) aynı formda seçiliyor.

Kalan boşluklar sayfada işaretlenir ve sayılarıyla birlikte üstte listelenir. Her birini açıklayabileceğin bir sayıyla değiştir ya da cümleyi sil. Düzenleyici, içinde hâlâ boşluk olan PDF’i ya da Word dosyasını indirmeni engellemez; yani gözünden kaçan bir “[X]” başvurunla birlikte gider. Her satır düzenlenebilir, paragraf eklenip çıkarılabilir; “Yeniden yaz” ise metni, seçtiğin özgeçmiş, ilan ve tondan yazılmış yeni bir taslakla değiştirir ve sayfadaki düzenlemelerini siler.

Harvard’ın iki kuralını kontrol etmek sana kalıyor. “Ön yazılarını kısa ve olgulara dayalı tut, bir sayfayı geçmesin” kuralına aracın sunduğu iki uzunluk da uyuyor, ama eklediğin her paragraf o sayfadan yer kaplar. ““Ben” zamirini aşırı kullanma” ise bir okuma meselesi: Ön yazılar bilerek birinci tekil şahısla yazılıyor ve hiçbir kontrol kaç cümlenin “I” ya da “Ben” ile başladığını saymıyor.

Bir ön yazı planından ne harcar

Ön yazı yazmak için ücretsiz bir hesap ve oluşturucuda hazırlanmış bir özgeçmiş gerekir. Bir ziyaretçi, hesap oluşturmadan önce özgeçmiş oluşturucunun kendisini, yapay zekâ yazım yardımını birkaç kez kullanmak da dahil, deneyebilir; ama ön yazı aracı bunun içinde değil ve iki belgeden herhangi birini indirmek için ücretsiz hesap gerekiyor. Ücretsiz plan bir özgeçmiş ve 3 ön yazı saklar; Premium 50 ön yazı saklar. Yazılan her ön yazı ve her “Yeniden yaz”, yazım yardımının günlük sınırından bir istek kullanır. Güncel sınırlar oluşturucu sayfamızın ön yazılar bölümünde, planlar da fiyatlandırma sayfasında.

Bütün kontrollerden geçen cümleler

Maya’nın taslağındaki iki cümle hiç dokunulmadan geçti ve ikisi de tam doğru değil. “I keep maintenance running for 140 rental units” (140 kiralık konutun bakımını ben yürütüyorum) onun rakamını ve konutlarını kullanıyor, ama özgeçmişi onun bakım ziyaretlerini planladığını söylüyor ve bu daha küçük bir iddia. “I bring 5 years of experience in operations” (operasyonda 5 yıllık deneyim getiriyorum) geçti, çünkü tarihleri beş yılı kapsıyor; ama unvanı Office Coordinator’dı ve bunun operasyon sayılıp sayılmayacağına araç değil Maya karar verir. Filtre sayılar ve adlar üzerinde çalışıyor. “Running”in (yürütmek) “scheduling”den (planlamak) fazlasını iddia edip etmediği ya da bir unvanın hangi alana girdiği bir anlam sorusu ve kurallarının hiçbiri bunu sormuyor.

Geriye dikkatli bir okuma kalıyor. Ön yazının her cümlesini geldiği özgeçmiş satırının yanına koy ve ön yazının daha fazlasını söyleyip söylemediğine bak. Özgeçmiş de ön yazı yazılmadan önce aynı sınavdan geçmeli, çünkü ön yazı ancak dayandığı özgeçmiş kadar doğru olabilir. Deneyim uydurmadan özgeçmişini ilana göre uyarlamak üzerine önceki yazımız da işin anahtar kelimelerinden değil, kendi işindeki kanıtlardan yola çıkıyor.