Özgeçmişinizi adım adım anlatır mısınız?

“Özgeçmişinizi adım adım anlatır mısınız?” (İngilizce mülakatta: “Walk me through your resume”), mülakatçının elinde zaten olan belgeyi kullanarak kendini tanıtman için bir davettir. İşe yarayan cevap kısa, sözlü bir turdur: kim olduğuna dair tek bir cümle, işle örtüşen iki üç öne çıkan nokta, her birinden bir sonrakine neden geçtiğin ve bu pozisyonun neden onlardan sonra geldiği. Kâğıdı okumak değildir.

“Özgeçmişinizi anlatır mısınız?” sorusu neyi ölçer?

MIT’nin kariyer ofisi bu soruyu giriş soruları arasına koyar ve bu soruları “sizi kısa ve konuyla ilgili bir şekilde biraz daha iyi tanımanın yolları” diye tanımlar. En yaygını olarak “kendinizden bahseder misiniz?” sorusunu sayar, diğerleri arasında da ilk sırada “Özgeçmişinizi anlatır mısınız?” sorusu gelir. Yani bu bir tuzak değil, bir açılış sorusu. Kariyer merkezlerinin sayfaları birlikte okunduğunda cevabın dört şeyi gösterdiği anlaşılıyor. Bu gruplama bir kaynağa değil, bu sayfaya ait:

• Seçim. MIT’nin aynı paragrafta “kendinizden bahseder misiniz?” için verdiği tavsiye şu: “yaptığınız her şeyin sözlü bir özetini vermek zorunda olduğunuzu düşünmeyin. Bunun yerine ilgili özelliklere odaklanın.” Neyden bahsetmeyi seçtiğin, işi anlayıp anlamadığını gösterir.
• Geçişler. Penn Career Services adaylara “hikâyenizdeki geçişlerde bilinçli olun” der. Özgeçmiş rolleri sıralar. Birinin diğerine neden yol açtığını yalnızca sen söyleyebilirsin.
• Tutarlılık. American University’nin kariyer merkezi, “iş mülakatındaki cevaplarınızla özgeçmişiniz arasında herhangi bir tutarsızlık olmaması için” özgeçmişini iyi bilmeni tavsiye eder.
• Yön. Harvard’ın kariyer merkezi, işverenlerin “nihayetinde şunu bilmek istediğini” söyler: “Sizi neden işe alalım?” Anlatım, bu sorunun cevabını işaret ederek bitmeli.

MIT, “kendinizden bahseder misiniz?” sorusunu kısaltılmış bir istek olarak duymayı önerir: “bana, benim (mülakatçının) ilgimi çektiği kadarıyla kendinizden bahsedin.” Özgeçmiş versiyonu da aynı şekilde duyulabilir: özgeçmişinin bu iş için önemli olan kısımlarını adım adım anlat.

Cevap ne kadar uzun olmalı?

Üzerinde uzlaşılmış bir rakam yok. Bu sayfa için incelenen kaynaklar şunu söylüyor:

Kaynak	Ne diyor	Hangi soru hakkında
Penn Career Services	“30-60 saniyelik bir cevap”	“Kendinizden bahseder misiniz?” ya da “Özgeçmişinizi anlatır mısınız?”
Yale Office of Career Strategy	“hikâyeniz iki dakikanın altında olmalı”	“Kendinizden bahseder misiniz?”, bilgi görüşmelerinde ve iş mülakatlarında
CareerOneStop (ABD Çalışma Bakanlığı)	“İş geçmişiniz hakkında 1-2 cümle hazırlayın”	“Kendinizden bahseder misiniz?”
MIT, Harvard, Colorado State, American University	Rakam vermiyor	İki soru için de

Bu sayfada kullanılan 60 ila 90 saniye, Penn’in rakamıyla Yale’in üst sınırı arasında bir orta yol. Bu kaynakların herhangi birinin koyduğu bir kural değil. Hangi uzunluğu seçersen seç, tahmin etmek yerine sesli söyleyerek süre tut.

Daha kısa bir versiyonu da hazır tut. MIT’nin rehberi şunu belirtir: “Bazı ilk telefon ön görüşmeleri 20-30 dakika sürebilir.” 20 dakikalık bir ön görüşmede iki dakikalık bir açılış, sohbetin onda birini kullanır.

60 ila 90 saniyelik bir yapı

İyi bir cevabın en kısa taslağını Colorado State’in işletme fakültesi kariyer merkezi verir: “kendiniz hakkında bir giriş cümlesi, özgeçmişinizden pozisyonla en ilgili 2-3 öne çıkan nokta (sizi role iyi hazırlamış deneyimler) ve ardından bu rolle neden ilgilendiğinizle bitirin.”

İşte bu taslağın dört bölüme ayrılmış hâli. Süre dağılımı bir kaynaktan alınmış rakam değil, bu sayfa için yapılmış bir öneri.

1. Açılış cümlesi (yaklaşık 10 saniye). Profesyonel olarak kim olduğuna dair tek bir cümle; böylece dinleyen kişi turun nereye varacağını bilir.
2. Yol (30 ila 40 saniye). Zaman içinde ileri giden iki üç durak. Her biri için ne olduğunu, ondan akılda tutulacak tek şeyi ve neden bir sonrakine geçtiğini söyle. Eski ya da ilgisiz her şeyi tek bir cümlede topla.
3. Bugün (15 ila 20 saniye). Şu anki ya da en son rolün ve somut bir sonuç. En çok ayrıntıyı bu bölüm alır, çünkü neler yapabildiğinin en güncel kanıtı odur.
4. Neden bu rol (10 ila 15 saniye). Yolu işe bağlayan tek bir cümle. Sonra dur.

Yapının işe yaraması için iki ayrıntı önemli.

Her geçiş için bir neden ver. Bir yan cümle yeter, örneğin: “Daha zor vakaları istediğim için eskalasyon ekibine geçtim.” Penn Career Services, yatırım bankacılığı adaylarına yazarken bunu şöyle ifade eder: “‘Noktaları birleştirmeye’ çalışın ve deneyimlerinizin yatırım bankacılığı stajı hedefinize ve buna hazırlığınıza nasıl katkıda bulunduğunu anlatın.” Bu tavsiye her alana uyar.

Hakkında soru gelmesini istediğin öne çıkan noktaları seç. Yale’in Office of Career Strategy birimi “Kendinizden bahseder misiniz?” tavsiyesinde şöyle der: “Geçmişinizdeki güçlü yönleri öne çıkarın; bu, mülakatçıların takip soruları sormasına yardımcı olur ve mülakatı yönlendirmenizi sağlar.” Anlatımda adını verdiğin her şey büyük ihtimalle bir sonraki soru olarak geri gelir, bu yüzden derinlemesine konuşabileceğin işlerin adını ver.

Yale ayrıca metin yazmaya karşı uyarır: “Her kelimeyi yazıp ezberlemekten kaçının; bu, hikâyenizin ezberlenmiş gibi duyulmasına neden olur.” Her bölüm için bir tane olmak üzere dört madde tut ve onlardan konuş.

Kronolojik olmak zorunda mı?

Zaman içinde ileri doğru gitmek sorunun ifadesine uyar. Yine de bu yalnızca yerleşik bir alışkanlık. Bu sayfa için incelenen kariyer merkezi sayfalarının hiçbiri bir sıra şart koşmuyor ve Colorado State’in taslağı kronolojiden hiç bahsetmiyor.

İleri doğru gideceksen iki pratik nokta:

• Ters kronolojik formattaki bir özgeçmiş en yeni rolü en üste koyar, yani ileri doğru bir anlatım sayfanın altından üstüne doğru ilerler. Bunu açılış cümlende söyle (“İlk rolümle başlayıp ileri doğru gideceğim”) ki kâğıttan takip eden mülakatçı da izleyebilsin.
• İlk satırdan başlamak zorunda değilsin. Bu iş için önemli olan ilk adımdan başla.

“Kendinizden bahseder misiniz?” sorusundan farkı ne?

Pek fazla değil. MIT ikisini de giriş soruları arasında sayar, Penn de ikisi için aynı 30 ila 60 saniye tavsiyesini verir. Colorado State ise ikisini farklı ipuçlarıyla iki ayrı soru olarak listeler. “Kendinizden bahseder misiniz?” için ipucu, “mülakatçıya kendinizi pozisyonla ilişkili olarak anlatmak (hayat hikâyenizi değil).” Özgeçmiş versiyonu için ise “deneyiminizi kullanarak kendinizi tanıtmanız için bir davet.”

Pratikteki fark, cevabın neye dayandığı. Sorulardan biri seninle ilgili. Diğeri, mülakatçının görebildiği bir belgeyle ilgili. Aşağıdaki tablo bu farkı bu sayfanın gözünden yorumluyor; herhangi bir kaynaktan alıntı değil.

	“Özgeçmişinizi anlatır mısınız?”	“Kendinizden bahseder misiniz?”
Dayanak	Belge	Pozisyonla ilişkisi içinde sen
Bu sitenin önerdiği sıra	Zaman içinde ileri, bugünle biten	Şimdi, geçmiş, gelecek
Dinleyene vermen gereken	Kâğıttaki ana roller ve aralarındaki geçişler	Adaylığını destekleyen iki üç bilgi
Dışarıda bırakabileceğin	Eski ya da ilgisiz rollerin ayrıntısı	Rollerin tamamı
Ana risk	Kâğıdı ezberden okumak	Hayat hikâyeni anlatmak

Birine cevap hazırladıysan, diğerinin çoğu da hazır demektir. Aynı öne çıkan noktaları ve aynı kapanış cümlesini koru, sadece sırayı değiştir. Anlatım, Şimdi-Geçmiş-Gelecek’teki aynı üç malzemeyi kullanır ama zaman sırasıyla: önce geçmiş, sonra şimdi, sonra gelecek.

Zayıf ve güçlü cevaplar

Yukarıdaki iki cevap da bu sayfa için yazılmış açıklayıcı örneklerdir, gerçek adaylara ait değildir.

Cevap durumuna göre nasıl değişir?

Yapı aynı kalır, içini dolduran şey değişir. Yeni mezun, kariyer değiştiren ve kıdemli aday için üç tam örnek cevap, bu sayfanın örnek cevaplar bölümünde yer alıyor.

• Yeni mezun. Durakların stajlar, yarı zamanlı işler, projeler ve kampüs etkinlikleri. CareerOneStop’un genel mülakat tavsiyesi şu: “Kapsamlı bir iş deneyiminiz yoksa işlerden, gönüllü çalışmalardan ve diğer etkinliklerden örnekler ekleyin.” Harvard öğrencilere “etkinlik seçimleriniz, profesyonel deneyimleriniz, ana dal alanınız ve bitirme projeniz ya da tezinizle ilgili sorular bekleyin” der; bu yüzden her birini neden seçtiğini söylemeye hazır ol. Projelerin ağırlıkta olduğu özgeçmişler için özgeçmişteki projeleri mülakatta anlatma rehberine bak.
• Kariyer değiştiren aday. Özgeçmiş başka bir kariyer gibi okunur; bu yüzden açılış cümlesi değişikliğin adını koymalı, yol da aktarılabilen kısımları işaret etmeli. Noktaları birleştirmenin en çok önem taşıdığı yer burası. Kariyer değişikliğini nasıl anlatacağına bak.
• Kıdemli aday. Malzeme zamandan fazladır. İlk yılları tek bir cümleye sıkıştır, bunu yaptığını söyle ve zamanı son bir iki rolünün kapsamına ayır. Mülakatçı geri kalanını sorabilir.
• Bir boşluk, bir işten çıkarılma ya da birkaç kısa süreli rol. Olduğu yere geldiğinde bunu sade tek bir cümleyle söyle ve ilerlemeye devam et. Tarihler kâğıtta yazıyor, yani atlamak soruyu yalnızca sonraya erteler. Ayrı rehberler kariyer boşluklarını, işten çıkarılmayı ve sık iş değiştirmeyi ele alıyor.

Anlatımdan sonra ne gelir?

Anlatım, mülakatın geri kalanı için bir içindekiler tablosu gibi işler. Harvard’ın tavsiyesi dolaysız: “Özgeçmişinizdeki her şeyi konuşmaya hazır olun.” Yale’in takip soruları hakkındaki tespitiyle birleşince bu, basit bir hazırlık kuralı verir: bahsetmeyi planladığın her durak için daha uzun bir hikâye hazırla, söylemeyi planladığın her rakamın da nasıl ölçüldüğünü bil. İkinci kısmı özgeçmişteki rakamları mülakatta savunma rehberi ele alıyor.

Özgeçmişine göre mülakat soruları aracı, belirli bir özgeçmişin büyük ihtimalle doğuracağı takip sorularını listeler. Özgeçmişe dayalı mülakat soruları rehberi de beceri kontrollerinden geçişlere kadar diğer özgeçmiş sorusu türlerini ele alır.

En sık yapılan hatalar

Hata	Neden sana kaybettirir	Çözüm
Kâğıdı sesli okumak	Colorado State: “Bu, özgeçmişinizin her bölümünü işverene okumanız için bir istek DEĞİLDİR.”	İki üç öne çıkan nokta seç, gerisini atla
Her role eşit süre ayırmak	MIT, “kendinizden bahseder misiniz?” için: “ilgili özelliklere odaklanın.” Eşit ağırlık, bunların hangileri olduğunu gizler	En çok süreyi ilanla örtüşen rollere ayır
Geçişlerin nedenini söylememek	Penn’in bilinçli olunmasını söylediği şey geçişlerdir ve kâğıt onları göstermez	Her geçiş için bir yan cümle
Kâğıtla çelişen bir şey söylemek	American University “iş mülakatındaki cevaplarınızla özgeçmişiniz arasındaki tutarsızlıklar” konusunda uyarır	Gönderdiğin versiyon önündeyken prova yap
Ezber bir metni tekrarlamak	Yale: her kelimeyi ezberlemek “hikâyenizin ezberlenmiş gibi duyulmasına neden olur”	Dört maddeden konuş
Bir kapanış olmaması	Harvard’ın işverenlerin bilmek istediklerine dair özeti “Sizi neden işe alalım?” sorusudur. Şu anki işte duran bir cevap bu soruyu açıkta bırakır	Bu pozisyonla ilgili tek bir cümleyle kapat

İlgili sorular

• Kendinizden bahseder misiniz? bu sorunun kardeşi olan açılış sorusudur. İkisini de aynı öne çıkan noktalardan hazırla.
• Bu pozisyonla neden ilgileniyorsunuz? çoğu zaman hemen ardından gelir; kapanış cümlenle uyuştuğundan emin ol.
• Anlatımı sesli prova etmek için bir düzen arıyorsan mülakata nasıl hazırlanılır rehberine bak.