Mülakatçıya sorulacak sorular, aşama aşama

Neredeyse her mülakatın sonunda “Bize sormak istediğiniz bir şey var mı?” sorusunu duyarsın. Doğru cevap evet. Konuştuğun kişiye uyan üç ila beş soru hazırla: işe alım uzmanına süreçle ilgili sorular, işe alım yöneticisine başarı ve zorluklarla ilgili sorular, gelecekteki ekip arkadaşlarına gündelik işle ilgili sorular, üst yöneticilere de yönle ilgili sorular.

Aşağıda her aşama için sorular, her birinin sana ne söylediği, hangi sorulardan kaçınman gerektiği ve cevapları nasıl kullanacağın var.

Mülakatın bu kısmı neden önemli?

İki nedenle önemli.

İlgini göstermek için bir fırsat. Harvard’ın kariyer merkezi, bütün adaylarının işi yapabilecek durumda olduğunu söyleyen bir işverenden alıntı yapıyor: “adayları birbirinden ayıran, ilgi düzeyi.” Üzerinde düşünülmüş sorular, gönderebileceğin en net ilgi sinyallerinden biri.

Onları değerlendirmek için bir fırsat. UC Berkeley’nin kariyer merkezi mülakatı “iki yönlü bir yol” olarak tanımlıyor. Bu işi isteyip istemediğine sen karar veriyorsun. Burada alacağın cevaplar, elindeki en iyi bilgilerden bazıları olacak.

Cornell’in kariyer merkezi, şirketin hedefleri, yöneticinin yönetim tarzı ve gelişim fırsatları gibi “ilgi duyduğun geniş bir konu yelpazesini” kapsayan bir liste hazırlamayı öneriyor.

İşe alım uzmanına sorulacak sorular (ilk aşama)

İşe alım uzmanı (recruiter) süreci yönetir ve lojistiği bilir. Bu aşamayı işlerin nasıl yürüdüğünü öğrenmek için kullan.

1. “Mülakat sürecinin geri kalanı nasıl ilerliyor, zaman çizelgesi nasıl?”
2. “Bu pozisyon neden açıldı? Yeni bir pozisyon mu, yoksa ayrılan birinin yerine mi?”
3. “İşe alım yöneticisi bu işe alımda en çok neyi önemsiyor?”
4. “Bir sonraki aşama için geçmişimde biraz daha açmamı istediğiniz bir şey var mı?”
5. “Bu pozisyonun maaş aralığını paylaşabilir misiniz?” (İşe alım uzmanına sorulabilir; özellikle ilanda bir aralık yoksa.)

Neden işe yarıyorlar: Cevaplaması kolay, sonraki aşamalara hazırlanmana yardımcı oluyorlar ve 3. soru çoğu zaman hangi hikâyeleri öne çıkaracağını tam olarak söylüyor.

İşe alım yöneticisine sorulacak sorular

Bu, yöneticin olacak kişi. Başarının neye benzediğine ve onun nasıl çalıştığına odaklan.

1. “Altı ay sonra bu pozisyonda başarı neye benzer?”
2. “Bu pozisyondaki kişinin ilk yılda karşılaşacağı en büyük zorluk ne olur?” Harvard’ın kariyer merkezi bu sorunun bir versiyonunu listeliyor: “Bu işi üstlenecek kişi için zorlukları ne olarak görüyorsunuz?”
3. “Ekibinizle nasıl iletişim kurmayı tercih edersiniz: düzenli birebir görüşmeler, yazılı güncellemeler, başka bir şey?”
4. “Bu pozisyondaki son kişinin gerçekten iyi yaptığı bir şey ya da farklı yapılmasını istediğiniz bir şey var mı?”
5. “Bu ekibin işi, şirketin bu yılki hedefleriyle nasıl bağlantılı?”
6. “Ekibinizdeki kişilerin gelişimini nasıl destekliyorsunuz?”

Neden işe yarıyorlar: 1. soru nasıl değerlendirileceğini söyler. 2. soru, şimdiden işi düşündüğünü gösterir. 3. soru, yönetim tarzını öğrenmenin kibar bir yoludur.

Gelecekteki ekip arkadaşlarına sorulacak sorular

Ekip arkadaşları işin gerçekte nasıl olduğunu anlatabilir.

1. “Sizin için sıradan bir hafta nasıl geçiyor?”
2. “Ekipte işler nasıl dağıtılıyor ve önceliklendiriliyor?”
3. “Elinizde olsa ekibin çalışma şeklinde neyi değiştirirdiniz?”
4. “Burada insanlar öncelikler konusundaki anlaşmazlıkları nasıl çözüyor?”
5. “Burada çalışmanın en çok hangi yanından keyif alıyorsunuz?” (Harvard’ın listesinden bir soru daha; insanlar genellikle cevaplamaktan hoşlanır.)

Neden işe yarıyorlar: Somutlar ve dürüst cevapları davet ediyorlar. İçerik kadar tereddütlere de kulak ver.

Üst yöneticilere sorulacak sorular (son aşama)

Üst yöneticiler yön ve strateji üzerine düşünür. Sorularını o düzeyde tut.

1. “Şirketin önümüzdeki yıl için en büyük öncelikleri neler?”
2. “Hangi durumda bu ekibin harika bir yıl geçirdiğini söylersiniz?”
3. “Katıldığınızdan beri şirket nasıl değişti?”
4. “Burada uzun vadede başarılı olan insanlarda ne arıyorsunuz?”

Panel mülakatları için sorular

Panelde birkaç kişi sana birlikte mülakat yapar. Sonunda genellikle tek bir soru hakkın olur. Bu yüzden birden fazla panelistin cevaplayabileceği bir soru seç, sonra diğerlerini de eklemeye davet et:

• “Böyle bir projede ekipleriniz arasındaki iş birliği nasıl işliyor?”
• “Her biriniz bu pozisyonla farklı şekillerde çalışıyorsunuz. İşe alacağınız kişiden en çok istediğiniz tek şey ne olurdu?”

Soruyu bütün panele yönelt, sonra her kişi cevap verirken onunla göz teması kur (ya da kameraya bak). Başta isimleri not al ki sonrasında her paneliste ayrı ayrı teşekkür edebilesin.

Örnek: listeden alınmış bir soruyu güçlü bir soruya dönüştürmek

Bir listeden alınmış genel sorular fena değil, ama küçük bir değişiklik onları çok daha iyi yapar.

Genel: “Şirket kültürü nasıl?”

Daha iyi: “Ekibin her hafta sürüm çıkardığını söylediniz. Bir sürüm riskli göründüğünde hız ile kaliteyi nasıl dengeliyorsunuz?”

Daha iyi olan versiyon dinlediğini gösteriyor, bu ekibe özel ve cevabı kararların nasıl alındığına dair gerçek bir şey söylüyor. Bunu neredeyse her liste sorusuyla yapabilirsin: mülakattan bir bilgiyi al ve soruya ekle.

Bir örnek daha:

Genel: “Gelişim fırsatları neler?”

Daha iyi: “İş tanımında ileride uyum programına liderlik etmekten söz ediliyor. Bu işin bana emanet edilmesi için ilk yılda neyi göstermem gerekir?”

Her aşama için kapanış soruları

Bunlar çoğu mülakatın sonunda işe yarar:

• “Geçmişimde, bu pozisyona uygunluğum konusunda sizi tereddüde düşüren bir şey var mı?” Bu soru, hemen giderebileceğin bir endişeyi davet eder. Yalnızca sakin bir şekilde cevap vermeye hazırsan sor.
• “Sonraki adımlar neler, ne zaman haber almayı bekleyebilirim?”
• “Kararınıza yardımcı olacak, paylaşabileceğim başka bir şey var mı?”

Duyduklarına göre sorulacak sorular

En güçlü sorular konuşmanın kendisinden çıkar. Mülakatçı bir taşıma (migration) projesinden söz ettiyse şunu sor: “Platform taşımasından bahsettiniz. Orada gördüğünüz en büyük risk ne?” Bu, dinlediğini gösterir ve bir listeden okuyarak taklit edilemez. Mülakat sırasında daha fazlasını öğrenmek istediğin bir iki şeyi not al.

Hangi sorulardan kaçınmalısın?

Kaçın	Neden	Bunun yerine sor
“Şirketiniz ne iş yapıyor?”	Araştırma yapmadığını gösterir	“X’e doğru büyümenizi okudum. Bu pozisyon bunu nasıl destekliyor?”
“Kaç gün izin hakkım olacak?” (ilk aşamalarda)	Yan haklara odaklandığın izlenimi verir	Teklif aşamasına ya da işe alım uzmanına bırak
“İşi aldım mı?”	Mülakatçıyı zor durumda bırakır	“Sonraki adımlar neler?”
Evet/hayır soruları	Konuşmayı bitirir	“Ne” ya da “nasıl” ile başlayan açık uçlu sorular
Zaten cevaplanmış sorular	Dinlemediğini gösterir	Söylediklerinin üzerine kur

Kaç soru sormalısın, ne zaman?

Üç ila beş soru hazırla, iki üçünü soracağını varsay. Zaman kısaysa en iyi tek sorunu sor ve e-postayla devam etmekten memnuniyet duyacağını söyle. British Council’in LearnEnglish rehberi; pozisyonun zorlukları, işe alım takvimi ve eğitim ile gelişime verilen destek hakkında sorular hazırlamayı öneriyor. Bu, her mülakat için iyi bir asgari set.

Cornell, mülakattan sonra her mülakatçıya “kısa ve zamanında bir teşekkür notu” yazmayı öneriyor. Sorduğun soruya verdikleri cevaptan bir şeye değinmek, bu notu kişiye özel kılar.

Belirli durumlar için sorular

Bazı durumlar, listelerin çoğunun atladığı bir iki soru gerektirir.

Pozisyon uzaktan ya da hibritse

• “Ekip farklı saat dilimlerinde ya da konumlarda nasıl uyum içinde kalıyor?”
• “Hangi toplantılara ya da rutinlere herkes canlı katılıyor, hangileri yazılı yürüyor?”
• “Aynı ofisi paylaşmayan yeni çalışanlar ekibi nasıl tanıyor?”

Uzaktan çalışılan pozisyonların kaderini iletişim alışkanlıkları belirler; bu yüzden bu sorular sana gündelik hayat hakkında çok şey söyler.

Kariyer değiştiriyorsan

• “Bu sektörün dışından gelen hangi beceriler insanların bu pozisyonda başarılı olmasına yardımcı oldu?”
• “İlk üç ayda neyi öğrenmemi beklersiniz, ekip bunu nasıl destekliyor?”

Bu sorular aradaki açığı özür dilemeden kabul eder ve onu nasıl kapatacağını düşündüğünü gösterir.

İlk işinse

• “Bu düzeyde katılan biri için eğitim süreci nasıl işliyor?”
• “Burada ilk yılındaki en başarılı kişiler neyi farklı yapıyor?”
• “Geri bildirim nasıl ve ne sıklıkla veriliyor?”

Giriş düzeyindeki mülakatçılar öğrenmeyi önemsemeni bekler. Bu sorular, kendinden emin olmadığın izlenimi vermeden bunu önemsediğini gösterir.

Şirket bir değişim geçiriyorsa

Haberlerde işten çıkarmalar, bir birleşme ya da yeni bir CEO geçiyorsa bunu özenle sormak yerinde olur: “Bu yılın başındaki yeniden yapılanmayı okudum. Bu ekibin önceliklerini nasıl etkiledi?” Tonunu telaşlı değil, meraklı tut; bu soruyu bir ekip arkadaşına değil, işe alım yöneticisine ya da bir üst yöneticiye sor.

Cevapları nasıl kullanırsın?

Sorular ancak cevapları dinlersen işe yarar. Her mülakattan sonra beş dakika ayır ve şunları yaz:

1. Başarının neye benzediği. Bunu teşekkür notunda ve sonraki aşamalarda kullan: “İlk altı ayın, uyum sürecini oturtmakla ilgili olduğunu söylemiştiniz. Bunu daha önce nasıl yaptığımı anlatayım.”
2. Uyarı işaretleri. Son kişinin neden ayrıldığına dair belirsiz cevaplar ya da üç mülakatçının üç farklı öncelik anlatması not edilmeye değer. Tek bir belirsiz cevap normaldir; bir örüntü ise bilgidir.
3. Bir sonraki aşama için hazırlanacak hikâyeler. İşe alım yöneticisi en büyük zorluğun ekipler arası uyum olduğunu söylediyse, ekiple görüşmeden önce bir iş birliği hikâyesi ve bir ikna hikâyesi hazırla.

Bir teklif geldiğinde bu notlar, genel bir his yerine bilgilerle karar vermene yardım eder.

Soru sormak için işe yarar kalıplar

Soru sormak sana garip geliyorsa birkaç giriş kalıbı yardımcı olur:

• “… hakkında daha fazla şey duymak isterim.”
• “Biraz önce … dediniz. Bunu biraz daha açabilir misiniz?”
• “Merak ettiğim bir şey de…”
• “Sizin bakış açınızdan burada birini başarılı kılan ne?”

Bu kalıplar her mülakatta işe yarar; ikinci bir dilde mülakata giriyorsan özellikle faydalıdır.

Soru sormayı nasıl çalışırsın?

Adayların çoğu cevaplarını prova eder ama bu kısmı hiç prova etmez; o yüzden aceleye gelir. Geçişin pratiğini yap: “Sormak istediğiniz bir şey var mı?” sorusunu duyduğunda bir an dur, “Evet, birkaç sorum var” de ve ilk soruyu doğal bir şekilde sor.

Bunu yapmanın en kolay yeri bir mülakat provası. Mülakatçıyı oynayan bir arkadaşından provayı “Bana sormak istediğiniz bir şey var mı?” diye bitirmesini ve işe alım yöneticisi gibi cevap vermesini iste. Geliştirdiğimiz uygulama Offermic gibi yapay zekâlı bir mülakat provası kullanıyorsan son dakikalara da aynı şekilde yaklaş: hazırladığın soruları atlamak yerine sesli sor ki mülakat günü geçiş doğal gelsin.

İlgili rehberler

• “Neden bu pozisyon?” sorusuna nasıl cevap verilir: soruların motivasyonunla tutarlı olmalı.
• Beş yıl sonra kendinizi nerede görüyorsunuz?: gelişim soruları bu cevaba doğal olarak bağlanır.
• Mülakata nasıl hazırlanılır: eksiksiz bir prova planı.
• İngilizce iş mülakatı: İngilizce ana dilin değilse kibarca soru sormak için kalıplar.